کشاورزی زیستی و نقش آن در پایداری زیست‌محیطی

کشاورزی زیستی(ارگانیک)پایداری محیط زیست

کشاورزی زیستی و نقش آن در پایداری زیست‌محیطی

اصول کشاورزی زیستی

مقدمه:

اهمیت فرآیند کشاورزی زیستی برپایداری زیست محیطی، از لحاظ اثرات مثبتی است به شکل‌های مختلف بر پایداری درازمدت محیط زیست می‌گذارد. کشاورزان زیستی درراستای بهبود کیفیت خاک و کاهش آلودگی آب و هوا فعالیت های خود را انجام میدهند. آن‌ها تلاش می‌کنند به میزان کمتری از منابع استفاده کرده و در عوض منابع استفاده شده‌ای نظیر کود حیوانی وبقایای گیاهی را بازیافت نمایند. حفظ انرژی یکی از اولویت‌های نظام زیستی است که باعث افزایش تنوع زیستی درمزارع زیستی می‌شود.

-مدیریت خاک: 

دریک نظام زیستی، حفاظت از ساختمان و حیات خاک ضروری است. درکشاورزی زیستی ازروش‌هایی استفاده می‌شودکه فرسایش خاک رابه حداقل رسانده، ماده آلی خاک را افزایش داده وفراوانی وتنوع حیات خاک رابهبود می‌بخشند. کشاورزان زیستی حاصلخیزی خاک رابدون استفاده ازکودهای شیمیایی افزایش می‌دهند.

روش های مدیریت خاک:

• تناوب زراعی که با دقت برنامه‌ریزی شده است.
• افزایش جمعیت ریزموجودات خاک با کاربرد کود دامی کمپوست شده.
• به حداقل رساندن عملیات خاک‌ورزی که به حیات خاک آسیب می‌رسانند.
• حفظ حداکثرپوشش خاک (بااستفاده ازگیاهان زنده، کودسبز یابقایای گیاهی) .
• پرهیز ازکشت گیاهان یکساله درشیب‌هایی که درمعرض فرسایش قراردارند.
• کشت نواری (تناوب علوفه با دیگر محصولات) وکشت مخلوط.
• پرهیز ازچرای بی‌رویه دام‌ها.
• حذف کودهای بسیارحلال وآفت‌کش‌های مصنوعی که برای بسیاری ازریزموجودات خاک سمی اند. این کودها زمانیکه چندین باراستفاده شوند، باعث زوال ساختمان خاک می‌شوند.

-بهره‌وری انرژی: 
مطالعات نشان داده است که برای هرواحد غذای تولیدشده درنظام کشاورزی زیستی، حتی زمانیکه سوخت اضافی برای کنترل علف‌های هرز نیزمنظور شود، معادل ۵۰ تا ۸۰ درصد انرژی فسیلی مصرف شده درنظام‌های رایج می‌باشد. باوجود این، چنین آماری ممکن است در مورد تمام میوه‌ها و سبزیجات صادق نباشد.

-کیفیت آب: 
حفظ کیفیت آب یکی از اجزای اساسی یک سیستم کشاورزی پایدارست. آلودگی آب‌های زیرزمینی وسطحی به نیترات‌ها وفسفات‌ها، درمناطق کشاورزی بطور فزاینده‌ای گسترش یافته است. درموارد متعددی بقایای آفت‌کش‌ها وکودهای مصنوعی وباکتری‌های بیماری‌زا مانند E.coli 0157 درنظام‌های آبی مشاهده وگزارش شده است. دریک مزرعه زیستی، بااجتناب از اعمالی که سبب فرسایش وآبشویی مواد غذایی خاک می‌شوند، می‌توان ذخایرآب راحفظ کرد. کود دامی قبل ازکاربرد درزمینی که فاقد پوشش گیاهی است، پوسیده می‌شود. درمزارع زیستی کودها وآفت‌کش‌های مصنوعی استفاده نمی‌شوند.

-کیفیت هوا:
کشاورزان زیستی تلاش می‌کنند تا تأثیر فعالیت‌شان را برپدیده جهانی تغییر اقلیم به حداقل برسانند. انتشار گازهای گلخانه‌ای معمولاً درمزارع زیستی کمتر ازدیگر مزارع رایج است. چراکه کشاورزان زیستی کودهای نیتروژنه مصنوعی را به کار نمی‌برند، بنابراین انتشار اکسید نیتروژن از این مزارع صورت نمی‌گیرد. همچنین سوخت فسیلی درکمترین مقدار استفاده می‌شود، بنابراین دی‌اکسید کربن اندکی از آن‌ها منتشر می‌شود. مهم‌تر ازهمه، مزارع زیستی ازطریق افزایش ماده آلی خاک وحفظ پوشش خاک باکودهای سبز وگیاهان پوششی، ذخیره ای برای دی‌اکسیدکربن فراهم می‌کنند. کشاورزان می‌توانند انتشارگازهای گلخانه‌ای را باکاربرد خاک‌ورزی حفاظتی وکشت گیاهان علوفه‌ای چندساله کاهش دهند، هرچند بازهم میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای دراین نظام‌ها بیش ازجنگل‌های بارانی است.

-مدیریت مواد زاید: 
درکشاورزی زیستی بابازیافت مواد زاید، مقدار ضایعات راکاهش می‌دهند. کودهای دامی، کاه و کلش وتولیدات دیگری که اغلب بعنوان ضایعات دردیگر مزارع درنظر گرفته می‌شوند، درمزارع زیستی بعنوان منابع موادغذایی ومواد آلی ارزش پیدا می‌کنند. دراین مزارع مواد پلاستیکی وغیر قابل تجزیه آلی بکار برده نمی‌شوند ویا تا حدامکان بازیافت می‌شوند.

-تنوع زیستی: 
درچشم‌انداز کشاورزی، مزارع زیستی مرکزثقل تنوع زیستی به شمار می‌روند. چراکه کشاورزان زیستی نه تنها ازکاربرد آفت‌کش‌های مصنوعی اجتناب می‌کنند، بلکه زیستگاه‌هایی برای حیات وحش وموجودات کوچک‌تر فراهم می‌سازند. اقداماتی نظیر تناوب زراعی، کشت مخلوط وخاک‌ورزی حفاظتی باایجاد زیستگاه‌هایی برای پرندگان، حشرات و دیگر موجودات، سبب افزایش تنوع زیستی می‌شوند.
ازخاک تا پرچین‌ها، مزارع زیستی درسازگاری کامل باحیات موجود زنده هستند. مزارع درهمه سطوح، ازقارچ‌های ذره‌بینی گرفته تاحیوانات، یک زیستگاه سالم باسطوح بالای تنوع گونه‌ای فراهم می‌سازند. درین مزارع ازموجودات اصلاح شده ژنتیکی یافرآورده‌های حاصل از آن‌ها استفاده نمی‌کنند. براساس گواهی‌های استاندارد، استفاده از محصولات مهندسی ژنتیک ممنوع است که دلیل آن نگرانی‌های زیست‌محیطی، بهداشتی واجتماعی است. چنین محصولاتی غیرضروری هستند وممکن است خطرات غیرقابل جبرانی رابرای برخی گونه‌ها وحتی کل گونه‌ها به‌وجود آورند.

_برگرفته ازکتاب اصول کشاورزی زیستی، نوشته‌ی جی والانس، ترجمه، کوچکی، غلامی، مهدوی دامغانی و تبریزی، بخش اول، فصل دوم

 

درج شده در: مطالب و مقالات, مهندسی تولید و خدمات
برچسب ها: , ,

مرکز ارگانیک گوکرن